ŞANLIURFA – Türkiye’nin en büyük fıstık üretim merkezlerinden biri olan Şanlıurfa’da bu yıl “yok yılı” yaşanıyor. Rekoltenin geçen yıla göre yaklaşık yüzde 70 oranında düşmesi, piyasada ciddi arz sıkıntısına neden oldu. Üretimdeki bu sert düşüş, fıstık fiyatlarını ise rekor seviyelere taşıdı.
Tarım uzmanlarına göre, 2024’te yaklaşık 600 bin ton olan fıstık üretimi, bu yıl 150 ila 200 bin ton bandına geriledi. Düşük verim, yalnızca üreticiyi değil, işleyici tesisleri de etkiledi. Şanlıurfa genelindeki birçok fıstık işleme ve kavurma tesisinde makineler durdu, serim pistleri boş kaldı.
Fıstık kavurma ve paketleme tesisi sahibi Mehmet Kılıç, üretimdeki düşüşü şöyle değerlendirdi:
“Geçen yıl bu dönemlerde günlük 15 ton fıstık işliyorduk. Şimdi 1 tona bile ulaşamıyoruz. Talep var ama ürün yok. Müşteri geliyor, elimiz boş olduğu için geri çevirmek zorunda kalıyoruz.”
Fiyatlar Tavan Yaptı
Geçen yıl kilogramı 250-280 TL arasında satılan su altı boz fıstık, sezon başında 250 TL’ye ulaştı. Uzmanlar, fiyatların hasat döneminde 300-350 TL’yi görmesinin sürpriz olmayacağını ifade ediyor. Kabuklu fıstıkta ise 2024’te 400-500 TL olan kilogram fiyatları, bu yıl 850 TL’yi aşmış durumda.
Şanlıurfalı çiftçi Ahmet Demir, fiyat artışını olumlu karşılıyor:
“Ürün az ama para iyi. Tüccar, tarlaya gelmeden kapıda bekliyor. En azından bu yıl emeğimizin karşılığını alıyoruz.”
“Var-Yok Yılı” Döngüsü ve Kuraklık Etkisi
Tarım uzmanları, fıstıkta her yıl yaşanan “var-yok yılı” döngüsünün doğal olduğunu belirtiyor. Ancak bu yıl etkili olan kuraklık, sıcaklık dalgalanmaları ve bazı bölgelerde görülen dolu-don olayları, verim kaybını artırdı.
Gıda fiyatları uzmanı Dr. Nihat Ali Yavuz ise fiyatların yükselmesinin iç ve dış piyasayı etkileyeceğine dikkat çekti:
“Fıstık gibi stratejik ürünlerdeki arz-talep dengesizliği hem tüketiciyi hem ihracatı etkiler. Bu yıl rekor fiyatlar kaçınılmaz. Tüketici açısından zorlu bir dönem başlayacak.”
İhracat Alarm Veriyor
Türkiye’nin yıllık ortalama 40 bin ton fıstık ihracatı bulunuyor. Ancak uzmanlar, bu yıl düşük rekolte nedeniyle ihracatta ciddi daralma beklendiğini belirtiyor. İç talebin zor karşılanacağı bu dönemde, ihracatın ikinci planda kalabileceği ifade ediliyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: