İşte Şanlıurfa'da anadilini iyi bilenlerin oranı

Kürt Çalışmaları Merkezi, Dil Haritası Projesi kapsamında Diyarbakır, Mardin, Şanlıurfa ve Van’da yapılan anketin sonuçlarını açıkladı. Araştırmaya göre, ana dili konuşma ve anlama becerisi büyük ölçüde sürmekle birlikte dilin gündelik hayatta kullanımı zayıf. Dilin bilinmesi ve kullanılması oranları erkeklerde kadınlara nazaran daha yüksek. Katılımcıların ebeveynleriyle konuşma ile çocuklarla konuşma arasında ana dili kullanma oranları dörtte üçe yakın azalıyor. Dilin kullanımı merkezde kırsaldan daha düşük. Eğitim düzeyi yükseldikçe dilin bilinme ve kullanılma oranı azalıyor.

Araştırma esnasında 4 kentte 18 yaş ve üzeri toplam 5 bin 96 kişi ile anket uygulaması şeklinde yüz yüze görüşüldü. Şanlıurfa’da bin 280 katılımcı ile görüşüldüğü belirtildi. Merkez, Şanlıurfa’da yapılan araştırmanın sonuçlarını şu şekilde sıraladı:

*Katılımcıların tamamına yakını ana dillerini farklı düzeylerde de olsa konuşabildiklerini ve anlayabildiklerini paylaşıyorlar.

*Ana dilini iyi derecede bilenlerin oranı Araplar içinde yüzde 75-80 arasında iken Kürtlerde yüzde 55 civarında.

*Ana dilinin konuşma ve anlamada Arapların oranı Kürtlerden yüksek iken okuma-yazma oranlarında geride kalıyor.

*Ebeveynle konuşmada sadece ana dil kullananların oranı Kürtlerde yüzde 16,2, Araplarda yüzde 23,3.

*Ebeveynlerle konuşurken sadece veya çoğunlukla ana dil kullananların toplam oranı Kürtlerde yüzde 55,4, Araplarda yüzde 74,2.

*Çocuklarla konuşmada sadece ana dil kullananların oranı Kürtlerde yüzde 4,6 Araplarda yüzde 4,5.

*Çocuklarla konuşurken sadece veya çoğunlukla ana dil kullananların toplam oranı Kürtlerde yüzde 26,2, Araplarda yüzde 34.

*Ebeveynle konuşma ile çocuklarla konuşma arasında sadece ana dil kullananların oranı her hem Kürtlerde hem Araplarda çarpıcı şekilde azalıyor. Bununla birlikte Araplar ana dillerini Kürtlere kıyasla daha yaygın kullanıyorlar.

*Kürtlerin yüzde 58,5’i bölgede Kürtçenin ikinci resmi dil olmasını istiyorlar. Arapların dörtte biri Kürtçe için bu talebe destek veriyor.

*Kürtlerin yüzde 70’i belediyelerde Kürtçe de hizmet isterken Kürtçe için bu talebe Arapların desteği %40.

*Kürtlerin yüzde 64’ü, Arapların yüzde 39,4’ü ana dili Türkçe olmayan çocuklar için okullarda ana dilin öğretildiği dersler istiyorlar.

*Kürtlerin yüzde 72’si ve Arapların yüzde 60+’ı ana dilin eğitim sistemi içinde yer alması gerektiğini düşünüyorlar.

*Bu talebi paylaşanların tamamına yakını Türkçe ile ana dilin bir arada verildiği bir sistemi tercih ediyorlar.

Kürt Çalışmaları Merkezi, Dil Haritası Projesinin amacını şu şekilde açıklıyor: “Ebert Stiftung Türkiye Temsilciliği’nin iş birliği ve Rawest Araştırma’nın saha desteğiyle başlatıldı. Proje; bir “dil barometresi” şeklinde, dilin kullanımını periyodik olarak izleyerek dil çalışmaları için veri oluşturmak, dil temelli taleplerin yoğunluğunu görmek ve bu verileri erişilebilir şekilde kamuoyu ile paylaşmayı amaçlıyor.”