Şanlıurfa Milletvekili Dilan Kunt Ayan, 21 Şubat Uluslararası Anadili Günü dolayısıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na Meclis Araştırması açılması için önerge sundu. Ayan, Türkiye’de konuşulan dillerin tespit edilmesi, dil temelli hak ihlallerinin sona erdirilmesi ve anadilinde eğitimin önündeki engellerin kaldırılması amacıyla Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 104’üncü maddeleri uyarınca araştırma komisyonu kurulmasını talep etti.
Önergede, 21 Şubat’ın 1999 yılında UNESCO tarafından “Uluslararası Anadili Günü” ilan edildiği hatırlatılarak, günün ortaya çıkışının Pakistan’da Bengal diline yönelik yasaklara karşı verilen mücadeleye dayandığı belirtildi. UNESCO verilerine göre dünyada konuşulan yaklaşık 6 bin dilin yüzde 43’ünün yok olma riskiyle karşı karşıya olduğu ifade edildi.
Türkiye’de ise risk altında bulunan dil sayısının yaklaşık 18 olduğu kaydedilen gerekçede; Kürtçe, Lazca, Çerkesce, Pomakça, Abhazca, Romanca, Tatarca, Hemşince ve Ermenice gibi çok sayıda dilin Anadolu ve Mezopotamya coğrafyasının tarihsel ve kültürel zenginliğini yansıttığı vurgulandı. Ancak bu dillerin önemli bir bölümünün inkâr ve asimilasyon politikaları nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu belirtildi.
Ayan, özellikle anadilinde eğitim, sağlık ve diğer kamusal hizmetlere erişimde ciddi sorunlar yaşandığını savundu. Mahkemeler, hastaneler ve cezaevleri gibi kamu kurumlarında anadilinde hizmet verilmediğini belirten Ayan, bunun temel hak ve özgürlükler kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Önergede ayrıca Türkiye’nin, Avrupa Konseyi bünyesindeki Bölgesel ve Azınlık Dilleri Şartı’na taraf olmadığı; Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi’nin azınlık haklarına ilişkin 27’nci maddesinin iç hukukta etkin biçimde uygulanmadığı ve Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne konulan çekincelerin kaldırılmadığı ifade edildi.
Kürtçeye yönelik geçmiş dönem uygulamalarına da değinilen gerekçede, Kürtçe yayın yapan basın kuruluşlarının kapatıldığı, Kürtçe kitapların yasaklandığı ve Kürtçe eğitim veren kurumların faaliyetlerinin sonlandırıldığı ileri sürüldü.
Toplumsal uzlaşı ve ortak gelecek vurgusu yapılan başvuruda, Türkiye’de yok olma riski altındaki dillerin korunması, anadili hakkının güvence altına alınması ve özellikle Kürtçenin eğitim başta olmak üzere yaşamın her alanında özgürce kullanılabilmesi için Meclis bünyesinde araştırma komisyonu kurulması istendi.
Yorumlar
Kalan Karakter: